CZŁUCHÓW – Kościół św. Jakuba Ap.
| Dane ogólne | ||
| 1 | Nazwa obiektu | Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Człuchowie- Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Człuchowie |
| 2 | Gospodarz obiektu | Proboszcz Parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Człuchowie - ks. Robert Mayer |
| 3 | Położenie | Obiekt położony przy ul. Królewskiej 6 w mieście Człuchów, w powiecie człuchowskim, województwie pomorskim, na terenie diecezji pelplińskiej
|
| 4 | Kontakt | a) Gospodarz obiektu: Ks. Robert Mayer 77-300 Człuchów tel. 59 834 25 04 e-mail: pczluchow1@diecezja-pelplin.pl b) Samorząd lokalny:
c) Powiat człuchowski Starostwo Powiatowe w Człuchowie ul. Wojska Polskiego 1 tel./fax +48 59 834 25 39 e-mail : starostwo@czluchow.org.pl
d) Województwo pomorskie: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Ul. Okopowa 21/27 tel. 58 32 68 555 fax 58 32 68 556
e) Diecezja pelplińska: Kuria Diecezjalna Pelplińska ul. Biskupa Dominika 11 83-130 Pelplin tel. 58 536 12 21
|
| RYS HISTORYCZNY |
|
MIASTO - Człuchów (historyczne nazwy: Słuchów, Człuchòwò lub też Człochòwò; z niem. Schlochau); usytuowane pomiędzy czterema jeziorami: Jeziorem Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym i największym: Rychnowskim, na Pojezierzu Krajeńskim; na przecięciu dróg krajowych: 22 W latach 1945-1999 Człuchów zmieniał przynależność administracyjną. Przed utworzeniem województwa szczecińskiego w 1946 był przejściowo częścią województwa pomorskiego/bydgoskiego. W latach 1946-1950 był częścią województwa szczecińskiego, w latach 1950-1975 województwa koszalińskiego, w latach 1975-1998 województwa słupskiego. Od 1999 należy do województwa pomorskiego.
PARAFIA- pierwszy istniejący zapis o parafii widnieje z roku 1209. Wskazuje na to zapis toruńskiego historyka Christophorusa Hartknocha, który w swym dziele „Alte und Neues Preussen oder Preussischer Historien”, wydanym w Frankfurcie i Lipsku w roku 1684, wyliczając miasta dawnej komturii człuchowskiej przy Człuchowie właśnie zapisał powyższą datę. W marcu 2009 roku, na wniosek parafii św. Jakuba Apostoła, uchwałą Rady Miejskiej w Człuchowie rozpoczęto proces nadania miastu patrona św. Jakuba Apostoła Starszego. Jego Ekscelencja Ks. Biskup Diecezjalny Jan Bernard Szlaga odczytał akt nadania miastu patronatu św. Jakuba Apostoła Starszego 12 września 2009 r. podczas uroczystej mszy świętej, sprawowanej przez księdza biskupa Jana Bernarda Szlagę z okazji jubileuszu 800-lecia powstania parafii w Człuchowie.
KOŚCIÓŁ - Kościół pw. Św. Jakuba Apostoła usytuowany jest w północno- zachodniej części rynku miejskiego. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi Dnia 17 kwietnia 1926 r. rozpoczęto przebudowę kościoła dla potrzeb parafii. 2 maja 1926r. nastąpiło uroczyste położenie kamienia węgielnego, a jesienią tego roku został ukończy stan surowy nawy kościoła. 1927 r. przystąpiono do rozbudowy wieży. Poprzednia miała jedynie 25 m., obecna jej wysokość wynosi 38,5 m. Mury zostały podwyższone o 4 m nad nimi znajduje się miedziana kopuła wg projektu Dammeier’a z Berlina. Wieża kościelna otrzymała, samoczynnie nakręcający się co 12 godzin zegar z firmy Weule z Bockenem, który był zapłatą miasta za cofnięcie starego muru przykościelnego cmentarza zajmującego pierwotnie połowę chodnika ul. Królewskiej. Podczas rozbudowy kościoła w latach 1926-27, wnętrze kościoła wzbogaciło się o liczne witraże, np. „Chrzest Chrystusa” wg. projektu M. Th. Landmann’a (replika znajduje się we wieży kościelnej-dawna kaplica chrzcielna). Kościół nabył również organy z 27 rejestrami, które są dziełem zakładu budowy organów z Królewca inżyniera Karola Wellen’a. 19 sierpnia 1927 r. została zwieńczona rozbudowa kościoła umieszczeniem czubka na wieży (żelazny drąg o długości 4 m długości pokryty miedzianą blachą, najwyżej na nim znajduje się krzyż rycerzy zakonnych i chorągiewka). Budynek kościoła został zwieńczony na ścianie frontowej statuą patrona kościoła, apostoła Jakuba Starszego, rzeźbę wykonał Romeit z Monachium. Wymalowanie kościoła zlecono malarzowi z Berlina Ernestowi Fey’owi, którego obraz na płótnie „Pokłon trzech króli” wieńczy obecny ołtarz główny. W okresie powojennym jedną z bardziej liczących się postaci był ks. Antoni Wołek-Wacławski. Dzięki jego wielkiemu zaangażowaniu w życie kościoła i parafii m.in. w 1959r. parafia świętowała jubileusz swego 750-lecia. Z tej to okazji uroczyste orędzie skierował do mieszkańców Prymas Tysiąclecia ks. Kardynał Stefan Wyszyński. Ks. Antoni Wołek- Wacławski oprócz zaangażowania w życie społeczne mieszkańców parafii, sprawował pieczę nad ochroną zabytkowegowyposażenia kościoła. W 1964 r. zlecił wykonanie kopii cudownego obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej u księży Chrystusowców w Poznaniu, który został poświęcony przez Prymasa Polski ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego i przełożony do cudownego obrazu Matki Bożej na Jasnej Górze w Częstochowie 3 maja 1964 roku. Kontynuatorem dzieła ks. Wołka- Wacławskiego był jego następca ks. dziekan Jan Tokarski, późniejszy prałat parafii, który to rozbudował dotychczasową wikariatkę i w latach 1991-1996 nadzorował prace dekarskie na kościele dotyczące wymainy dachówki na blachę miedzianą.
|
| AKTUALNY STAN OBIEKTU-KRÓTKI OPIS |
|
Kościół Św. Jakuba w Człuchowie wpisany jest do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod nr 188. Budynek jest w bardzo dobrym stanie architektonicznym; wnętrze odrestaurowane i zadbane. Od 1 lipca 2005 r. do 2019 roku proboszczem parafii był ks. Dariusz Bartnicki, który rozpoczął nowy rozdział prac renowacyjno-konserwatorskich. Do roku 2011 wszystkie obiekty zabytkowe znajdujące się w kościele przeszły gruntowną renowację. Wszystkim obiektom (ołtarze, konfesjonały, obrazy, rzeźby- pochodzące z XVII i XVIII w.) przywrócono ich oryginalny wygląd z dawnej epoki. Do świetności przywrócono organy z 27 rejestrami. Przebudowa prezbiterium zakończyła się wyłożeniem nowej posadzki z granitu, postawieniem nowego ołtarza i ambony z trawerytu. Konsekracji ołtarza dokonał ks. biskup Jan Bernard Szlaga 29.05.2006 roku. Obecne prace renowacyjne, od roku 2019 odbywają się pod przewodnictwem proboszcza ks. Roberta Mayera. Świątynię udostępnia się pielgrzymom oraz turystom, wraz z podziemiami.
|
|
WYPOSAŻENIE |
|
Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z XVII i XVIII wieku. Szczególną uwagę zwracają:
WIZERUNKI ŚW. JAKUBA: 1/ Obraz na feretronie 2/Obraz w ołtarzu bocznym wraz z Jubileuszową laską i muszlą 3/Postać rzeźbiona w kapeluszu 4/Postać na witrażu szklanym 5/Symbolika muszli w zdobieniach na freskach łukowych 6/Statua na fasadzie frontowej kościoła
|
| DOSTĘPNOŚĆ TURYSTYCZNA |
|
ZWIEDZANIE:
Należy zgłaszać się do ks. proboszcza na plebanię, za pozwoleniem którego osoba odpowiedzialna udostępnia zwiedzanie kościoła
OBIEKT:
- można zwiedzać codziennie w godz. 7.00-18.00 - można fotografować bezpłatnie - jest dostępny dla niepełnosprawnych
INFRASTRUKTURA:
- są bezpłatne parkingi dla aut i autokarów - nie posiada ogólnie dostępnych własnych toalet PROMOCJA I INFORMACJA:
- posiada tablicę informacyjną PDSJ przed obiektem -nakładem parafii z 2009 r. ukazała się ksiązka Pt. „Z dziejów Kościoła i Parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Człuchowie” -pocztówki przedstawiające obiekty zabytkowe znajdujące się w kościele -obrazki z wizerunkiem patrona i modlitwą -punkt sprzedaży materiałów promocyjnych i pamiątek (plebania obok kościoła)
PORZĄDEK NABOŻEŃSTW:
Dni powszednie: 6.30, 18.00
UROCZYSTOŚCI I EVENTY: 2/ Dzień Patrona Miasta Św. Jakuba-25 lipiec
|
|
INFORMACJA TURYSTYCZNA: Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej tel. 59 83 45 366 https://czluchow.eu/informacja-turystyczna czynne od poniedziałku do piątku od 7 do 15 INFOMATY: Ul. Królewska – rynek (zewnętrzny) Muzeum Regionalne (wewnętrzny)
CIEKAWOSTKI:
Oprócz Kościoła św. Jakuba, do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków wpisano inne obiekty położone na terenie miasta Człuchów:
Inne ciekawe obiekty w mieście to:
Muzeum Regionalne w Człuchowie
Muzeum Regionalne al. Wojska Polskiego 3, 77-300 Człuchów
Zamek krzyżacki jest jedną z głównych atrakcji miasta i najczęściej odwiedzanym zabytkiem Człuchowa. Do naszych czasów przetrwały fragmenty murów obronnych oraz 46-metrowa ośmioboczna wieża, która była usytuowana wewnątrz fortyfikacji pełniąc funkcję wieży obserwacyjnej, W dolnych partiach wieży znajdowały się dwa poziomy lochów. W latach 1887, 1925 dokonano ich penetracji, w 2002 roku wypompowano zalegającą w nich wodę i od 2003 r. udostępniono dla zwiedzających. Człuchowska fortyfikacja zamkowa została wybudowana w XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Przyjmuje się, że budowa trwała od 1325 r. Do wieży, na fundamentach dawnej kaplicy zamkowej, dobudowano w latach 1826-1828 neogotycki kościół ewangelicki, do którego podziemi prowadził jeden ze śladów zaginionej „bursztynowej komnaty”, rzekomo ukrytej w tym miejscu przez hitlerowców. Nie jest to jedyny sekret człuchowskiego zamku, gdyż człuchowska fortyfikacja nadal kryje wiele tajemnic. W tym roku prowadzone są badania archeologiczne pod kaplicą zamkową i na dziedzińcu.
Budynek browaru Rudolfa Ley`a z XIX w. Od drugiej połowy XIX w. do 1945 r. był w posiadaniu znanej rodziny piwowarów Leyów.Wytwarzano tu kilka gatunków piwa i lemoniad, po czym dostarczano do licznych sklepów powiatu człuchowskiego.
Budynek szkoły specjalnej dla dzieci głuchoniemych z 1882 r. Od 1873 roku do końca I wojny światowej istniała tu szkoła specjalna dla dzieci głuchoniemych. Potem szkołę zlikwidowano, a budynek przekazano urzędowi celnemu. Po 1945 r. siedzibę miały tu różne organizacje społeczno-polityczne, m.in. PZPR, ZHP, LPŻ. Obecnie w budynku funkcjonuje Zespół Szkół Agrobiznesu. Dwór miejski Jest to budynek murowany, parterowy, częściowo ryglowy, pochodzący
Budynek poczty Budynek został wybudowany w 1892 r. przez człuchowskiego hotelarza Janke.
Rynek z kamienicami na ul. Królewskiej z XIX w. Rynek jest centralnym placem miasta. Plac zabudowany jest z trzech stron współczesnymi budynkami. Jednak pozostało przy nim kilka zabytkowych kamieniczek i domów z XIX w. Budynek szkoły miejskiej przy ulicy Traugutta z 1892r. Obecnie działa tu Centrum Kształcenia Ustawicznego.
Budynek przy ul. Szczecińskiej z 1901 r. tzw. „Preparanda” (obecnie siedziba Urzędu Gminy).
WALORY PRZYRODNICZE
Mimo, że Człuchów jest jednostką miejską, posiada duże walory przyrodnicze. Na terenie miasta w 2000 roku utworzono użytek ekologiczny pn. „Mokradła nad Jeziorem Łazienkowskim”. Na szczególną uwagę na terenie użytku zasługuje występowanie w niższej warstwie storczyka objętego ochroną ścisłą. Odnotowuje się także występowanie wielu ciekawych gatunków roślin Żyzny las dębowo-bukowo-grabowy zlokalizowany jest w Człuchowie głównie na obszarze parku miejskiego, zw. „Laskiem Luizy”. Jest to założenie XIX - wiecznego parku w stylu swobodnym - angielskiego parku kurortowego. Obszar parku zajmuje powierzchnię 28ha, przeciętą swobodnymi alejami. Głównymi gatunkami są: buk, dąb, klon.
Poza wyżej wymienionymi zbiorowiskami leśnymi układy szuwarowe zajmują największą powierzchnię na obszarze miasta Człuchowa. Główne miejsca ich lokalizacji to brzegi jezior, a szczególnie ich silnie wypłycone zatoki. Najlepiej zachowane szuwary trzcinowe kartowano w południowo-zachodniej części Jez. Łazienkowskiego, Małego i w południowej części Jez. Urzędowego. INFORMACJE ROZBUDOWANE POCHODZĄ ZE STRON: http://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C5%82uch%C3%B3w http://www.poland24h.pl/atrakcje/Cz%C5%82uch%C3%B3w-1452,5.html
|
