Ostrowite

Dane ogólne

1

Nazwa obiektu

Kościół  p.w. Św. Jakuba Apostoła – Rzymskokatolicka Parafia p.w. Św. Jakuba Apostoła

2

Gospodarz obiektu

Proboszcz Parafii p.w. Św. Jakuba Apostoła -

ks. Tomasz Dawid

3

Położenie

Kościół i siedziba parafii  położone we wsi Ostrowite; na trasie Tuchola- Chojnice;  w gminie Chojnice;  w powiecie chojnickim,  w województwie pomorskim, na terenie diecezji pelplińskiej

4

Kontakt

RYS HISTORYCZNY

WIEŚ
Ostrowite - nazwa obecna ustaliła się za polskich czasów (1466- I 772): 1484 - Ostrowitt, 1504- Ostrowiti, 1637-Ostrowiti i Ostrowite ; dawniej, za czasów krzyżackich - wyłącznie nazwa Osterwik lub Osterwig (1338-1409). Wieś uznana jest za stolicę Kosznajderii, czyli teren położony w trójkącie Chojnice - Tuchola - Sępólno zasiedlone w XIV-XV w. przez ludność niemiecką wyznania rzymskokatolickiego, sprowadzoną głównie z okolic Osnabrück. Początkowo stolicą uznane było pobliskie Silno leżące na trasie z Chojnic do Tucholi.

PARAFIA
założona została przez komtura tucholskiego Dietricha von Lichtenhain w 1338 roku. Jest najstarszą w diecezji pelplińskiej. Pierwsza wzmianka o proboszczu pochodzi z 1416 roku. Według dokumentów funkcję tę sprawował Johan Ossenbrugghe.

Po wielkim pożarze kościoła św. Jakuba Ap. w r.  1653 siedziba parafii przeniesiona została do  pobliskiego Silna, gdzie w tym czasie  istniał kościół filialny;  na jego  plebani zamieszkał ostrowicki proboszcz.

Odłączenie Silna nastąpiło dopiero I. 3. 1907 r.

Na terenie parafii  Ostrowite jest także kaplica św. Marcina w Ciechocinie, która zachowała swój XVIII wieczny ołtarz. Kaplica pierwotnie znajdowała się w nieistniejącej już wsi Kozemin, leżącej po drugiej stronie Jeziora Ciechocińskiego. w 1454 roku została przeniesiona przez mieszkańców Ciechocina. Przyczynę takiego przebiegu zdarzeń upatruje się w powolnym upadku wsi Kozemin. Dziś kaplica stanowi kościół filialny.

Swoją kaplicę w tej parafii mają także mieszkańcy Agry Ostrowite (byłego PGR); dzisiaj miejscowość zwana Nowym Ostrowitem. Kaplica Bożego Miłosierdzia istnieje od 1991 roku. W parafii są także trzy przydrożne kapliczki.

Do parafii należy kaplica Niepokalanego Serca NMP w Wardęgowie – miejsce kultu Matki Boskiej Wardęgowskiej. Wiąże się z nim tradycja, wg której w 1719 r. małemu chłopcu miała się tutaj objawić Matka Boska. Wkrótce zaczęły przybywać do Wardęgowa pielgrzymki. W 1939 r. kaplicę spalili Niemcy, a łaskami słynąca figura została przeniesiona do kościoła w Ostrowitem. Wiek oraz pochodzenie figury są trudne o ustalenia. W 1946 r. wybudowano nową kaplicę w miejscu objawień. W 2001 r. parafia przeżywała Misje Ewangelizacyjne. Każdego roku odpust ku czci Matki Bożej Wardęgowskiej gromadzi kilka tysięcy wiernych.

KOŚCIÓŁ

Gotycka świątynia na górze św. Jakuba (zwanej tak od dawien dawna) wzniesiona została w 1402 roku przez Krzyżaków . Przy świątyni w Ostrowitem działało bractwo św. Jakuba, które powołane zostało do opieki nad pielgrzymami. I z tego powodu, prawdopodobnie, parafia otrzymała takiego patrona. Kościół przechodził różne koleje losu. Był zniszczony i obrabowany podczas potopu szwedzkiego. Największe zniszczenia miały miejsce w latach 1410 – 1413. W 1653r. miał miejsce pożar, podczas którego zniszczone zostało całe wyposażenie (informacje o ołtarzu głównym i dwóch ołtarzach bocznych  znalazły się  w dokumentacji powizytacyjnej sprzed tego wydarzenia). Wypalona wieża, pierwotnie w całości murowana i pokryta ceramiką, została odbudowana w połowie drewnem i pokryta gontem w 1683 roku. Ołtarze udało  się  odbudować dopiero ponad sto lat później. Wówczas ufundowane zostały dwa boczne ołtarze: Krzyża Pańskiego i na Chwałę św. Jakuba Apostoła. Ostatni ufundowali parafianie w 1753 roku. Ołtarz Krzyża Pańskiego z kolei podarowała Elżbieta Stoltmann, żona ówczesnego sołtysa Ciechocina. W głównym ołtarzu znajduje się replika rzymskiego wizerunku Matki Boskiej Śnieżnej z 1766 roku. W kościelnej wieży znajduje się najstarszy dzwon z 1654 roku, który nie jest używany ze względu na pęknięcia. Drugi dzwon, mniejszy, używany do dzisiaj pochodzi z 1876 roku. Najcenniejszymi zabytkami parafii jest kielich mszalny z XVII wieku oraz monstrancja o kształcie wieżyczkowatym. W XVII w. dobudowano barokową zakrystię.

AKTUALNY STAN OBIEKTU-KRÓTKI OPIS

Gotycki kościół pochodzi z pierwszej połowy XIV w. Wpisany do Woj. Rej Zabyt. Pod nr 9 już w 1936 roku, jako zabytek szczególnej wartości.

Powstał w 1402 roku jako budowla sakralna, orientowana na osi wschód-zachód wedle średniowiecznych założeń teologiczno - architektonicznych. Najstarszą jej część stanowi prezbiterium, które w XV wieku zostało wydłużone ku wschodowi poprzez dobudowanie trójbocznej apsydy. Prezbiterium zwieńczone sklepieniem krzyżowo-kolebkowym. Na osi zabudowy dostawiono dwuprzęsłową nawę, szerszą od prezbiterium,
o wymiarach 13m x 9m. / strop odeskowany nowym materiałem na starych belkach/. Od prezbiterium oddziela nawę widoczny z zewnątrz szczyt
o konstrukcji szkieletowej. Poddasze nawy głównej przykrywa stromy dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej, wraz z prezbiterium i zakrystią obłożony czerwoną dachówką ceramiczną.

Od zachodu znajduje się kwadratowa wieża o podstawie 7,5m x 7,5m, której nierówne kondygnacje przedzielone są niewielkimi uskokami. W dolnej kondygnacji, wzniesionej z kamienia, mieści się ostrołukowa arkada z głównym wejściem do świątyni. Najwyższa kondygnacja – pełniąca funkcję dzwonnicy, ma dziś drewnianą konstrukcję słupowa-ramową i od zewnątrz jest oszalowana deskami. Taki kształt otrzymała w wyniku nadbudowy górnej części ceglanej wieży po pożarze w 1653r. Ostatnio odkryto w tej kondygnacji zdekompletowany mechanizm drewnianego zegara. Wieżę nakrywa symetryczny czterospadowy dach gontowy, z metalowym zwieńczeniem na szczycie.
Z umieszczonych w wieży dzwonów najstarszy, barokowy, pochodzi z 1654 roku. Wprawdzie jest największy, ale od ponad ćwierćwiecza milczy, gdyż wskutek źle dobranego serca pęknięciu uległa dolna krawędź i wieniec dzwonu. Mniejszy, używany dzwon pochodzi z 1876 Kościół był wielokrotnie remontowany, a większe prace odnowieniowe wykonano w 1683 i 1857 roku, natomiast renowację jego wnętrza przeprowadzono w 1933 r.
 

Staraniem księdza proboszcza Kazimierza Matyi sukcesywnie była remontowana. Jeden z ołtarzy z kolei jest otoczony opieką przez rodzinę Stoltmann, która w czerwcu 2008 roku zakończyła jego, trwający cztery lata, remont. Nie bez powodu rodzina ta poświęciła się tej parafii. Ołtarz bowiem został w 1753 roku ufundowany przez Elżbietę, żonę Pawła Sztoltmanna, ówczesnego sołtysa Ciechocina. Ród swoich korzeni upatruje właśnie
w Kosznajderii. W roku 2011 zamontowano odnowiony ołtarz Św. Jakuba.

WYPOSAŻENIE

• umieszczony w głębi prezbiterium ołtarz główny (2 poł. XVIII w) zbudowany z drewna (w centralnym miejscu wyróżnia się dużych rozmiarów 162x100 cm obraz przedstawiający Matkę Bożą Śnieżną
  z Dzieciątkiem)
• z prawej strony nawy głównej ustawiono drewniany boczny ołtarz Św. Krzyża
•  w lewym narożu nawy drewniany ołtarz św. Jakuba Apostoła
•  konfesjonał, barok, 2 poł. XVIIIw.
• świecznik wiszący 12- ramienny, neogotyk;
• feretron- rama, rokoko, 2 poł. XVIII w . – obraz z 2 poł. XIX w.;
• monstrancja, neogotyk, 3ćw. XIX w.  o kształcie wieżyczkowatym
• kielich mszalny, barok, 3 ćw. XVII w.;
•  kadzielnica (trybularz);
•  rzeźba - św. Jakub;
• obraz z konfesjonału – św. Wawrzyniec, barok, 2 poł. XVIII w.;
• epitafium rodziny Kalkstein – Prądzyńskich;
• dzwon, barok, 1654 r. (nieczynny);
• dzwon, 1876 r.;
• przy łuku ściany tęczowej prezbiterium usytuowana jest rokokowa ambona (1766)
• wśród naczyń liturgicznych wyróżnia się XVII-wieczny kielich mszalny oraz pochodząca z tego okresu monstrancja
• Jubileuszowa laska Jakubowa w prezbiterium

WIZERUNKI ŚW JAKUBA APOSTOŁA:

1/ W  obrazie głównym ołtarza bocznego

2/ W postaci rzeźby  po prawej stronie w ołtarzu głównym

3/ W postaci malunku na drzwiczkach starego tabernakulum (wzakrystii)

4/ W formie płaskorzeźby na cegiełce (przy frontowych drzwiach plebanii)

5/ W Jubileuszowej lasce Jakubowej

DOSTĘPNOŚĆ TURYSTYCZNA

ZWIEDZANIE:

Należy zgłaszać się do ks. Proboszcza

OBIEKT:

- można zwiedzać:
  w niedzielę-  w godz. od 12,00  do 18,00. – latem  ,  do 16,00 - zimą.
  w  dni powszednie od godz. 9.00  do  godz. 17.00.      

- nieodpłatnie samodzielnie (ok. 1 godz.)

-  można fotografować bezpłatnie

-  jest ograniczony dostęp  dla niepełnosprawnych (nie ma podjazdów na wózki)

INFRASTRUKTURA:

-  są bezpłatne parkingi dla aut i autokarów

- kościół nie posiada ogólnie dostępnych własnych toalet (są w domu parafialnym)
- udostępnia gościnnie miejsca noclegowe w domu parafialnym, ale bez wyżywienia

PROMOCJA I INFORMACJA:

- posiada tablicę informacyjną  przed obiektem

- na jubileusz 600 lecia kościoła w 2002 roku parafia wydała monografię autorstwa  Leona Stoltmanna z Bielefeldu i Ryszarda Szwocha ze  Starogardu Gd. pt. „Ostrowite. Zarys dziejów  parafii.”. (wyd. wyczerpane). Parafia zabiega o  ponowne wydanie monografii.
 

- nie ma pamiątek (są dostępne obrazki z wizerunkiem Patrona)

-  sprzedaż materiałów promocyjnych i pamiątek prowadzi Stowarzyszenie św. Jakuba na rzecz rozwoju wsi Ostrowite

PORZĄDEK NABOŻEŃSTW:

Ostrowite - kościół pw. św. Jakuba Apostoła:
niedziele i święta - 7.30, 11.00
święta zniesione - 17.00 (zima) 19.00 (lato)
dni powszednie - 17.00 (zima) 19.00 (lato)

Ciechocin - kościół pw. św. Marcina:
niedziele i święta - 9.15
 święta zniesione - 16.00

Nowe  Ostrowite- kaplica Bożego Miłosierdzia:
niedziele i święta - 18.30
święta zniesione - 18.30

UROCZYSTOŚCI I EVENTY:

1/ Odpust parafialny- 25 lipca

2/ Jarmark św. Jakuba /niedziela poprzedzająca odpust/

INFORMACJA TURYSTYCZNA:

89-600 Chojnice

Stary Rynek 4

Tel.: 52 397 05 97 Fax 52 397 36 75

 promocja@chojnice.pl

CIEKAWOSTKI:

Ostrowite – nazywane jest stolicą KOSZNAJDERII (to kraina etniczna kilkunastu wsi pomiędzy Tucholą a Chojnicami – enklawa sprowadzonych przez Krzyżaków na polskie ziemie i zamieszkałych tu przez stulecia niemieckich katolików, osadników z Westfalii, Nadrenii i okolic miasta Osnabruck)

„Boża Męka”
Kapliczka przydrożna w Ostrowitem jest murowaną, dwukondygnacyjną budowlą, otynkowaną na biało i krytą dachówką. W górnej głębokiej niszy posiada krucyfiks z postacią ukrzyżowanego Chrystusa, w dolnej współczesny obrazek Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

Szkoła podstawowa
Budynek szkoły został zbudowany w 1903 roku. Początkowo uczęszczały do niej dzieci niemieckich osadników. Po wyzwoleniu Ostrowitego funkcję kierownika szkoły pełnił Marceli Jarzębski. W roku 1997 budynek szkoły poddano kapitalnemu remontowi. Wówczas dobudowano nowe skrzydło, gdzie obecnie znajdują się nowe sale lekcyjne oraz pomieszczenia pomocnicze. W roku szkolnym 1999/2000 baza dydaktyczna szkoły wzbogaciła się o pracownię komputerową, a w 2001 roku oddano do użytku na potrzeby szkoły i środowiska nową salę sportową.

Wykopaliska archeologiczne

W miejscowości Ostrowite od roku 2005 prowadzone są badania archeologiczne prowadzone przez pracowników Zakładu Archeologii Pomorza Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, mające na celu poznanie historii wielokulturowej, średniowiecznej osady Pomorza Wschodniego.

http://www.archeologia.uni.lodz.pl/instytut/struktura/zaklad_archeologii_pomorza

Inne ciekawe miejsca zabytkowe w pobliżu, zarejestrowane w Wojewódzkim Rejestrze Zabytków pod następującymi numerami:

1677 –Kościół  Parafialny pw. św. Barbary –Swornegacie
1680 – Zesp. dwor.-pałac.- Czartołomie
1681 – Zesp. dwor.-pałac.-Jachlewo
1682 – Zesp. dwor.-pałac. –Krojanty
1733 – Kościół parafialny pw. Św. Marii Magdaleny w Czersku
1763 – Kaplica Najśw. Serca P.J. przy klasztorze o.o.agustianów w Chojnicach
1785 – Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP w Chojnicach
1810 – Stara plebania w Chojnicach
1426 – Ratusz w Chojnicach
1412, 1413 – dom i spichlerz w Chojnicach
 

Chata Podcieniowa w Silnie drewniana na kamiennych podmurówkach, częściowo oszalowana. Dach dwuspadowy, kryty strzechą. Konstrukcji zrębowej z węgłami na jaskółczy ogon bez ostatków. Szczytowa, dwutraktowa, dwuosiowa. W ścianie szczytowej podcień narożny z mieczowaniem. Szczyty ze śparogami.

http://www.gokchojnice.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=109&Itemid=99