Pomorska Droga św. Jakuba

Camino to droga inna niż wszystkie
- to droga nie tylko ta pokonywana fizycznie,
ale także, a może przede wszystkim, do własnego wnętrza.

TUJA

TUJA

Dane ogólne
1	Nazwa obiektu	Kościół filialny Św. Jakuba Apostoła w Tui - Parafia Św. Anny w Marynowach
2	Gospodarz obiektu	Proboszcz Parafii Św. Anny w Marynowach - Ks. Andrzej Wach
3	Położenie	Kościół p.w. św. Jakuba Apostoła, Tuja 19 Wieś i parafia położone w gminie Nowy Dwór Gdański na obszarze Wielkich Żuław Malborskich; na trasie Nowy Staw- Nowy Dwór Gdański; w powiecie nowodworskim, w województwie pomorskim, na terenie diecezji elbląskiej
4	Kontakt	a)Gospodarz obiektu: Ks. Andrzej Wach – Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej w Marynowach ul. Podcieniowa 9 82-100 Marynowy 82-100 Nowy Dwór Gdański Tel. (55) 247 19 77. b)Samorząd lokalny: Urząd Miasta i Gminy w Nowym Dworze Gdańskim Ul. Wejhera 3, 82-100 Nowy Dwór Gdański Tel. (55) 247 24 01 Fax. (55) 247 24 05 e-mail: urzad@miastonowydwor.pl d) Powiat nowodworski: Starostwo Powiatowe w Nowym dworze Gdańskim ul. Sikorskiego 23 82- 100 Nowy Dwór Gdański Tel.(55) 247 36 71 fax. (55) 247 36 70 e-mail: starostwo@nowydworgdanski.pl www.nowydworgdanski.pl f) Województwo pomorskie: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Ul. Okopowa 21/27 80-810 Gdańsk tel. 58 32 68 555 fax 58 32 68 556 e-mail: info@pomorskie.eu www.pomoskie.eu g) Diecezja elbląska: Kuria Diecezjalna Elbląska ul. Świętego Ducha 11 82 - 300 ELBLĄG, Tel. (55) 232 73 70 e - mail: kuria@elblag.opw.pl. www.diecezja.elblag.pl

RYS HISTORYCZNY

WIEŚ
Wieś Tuja wzmiankowana w 1318 r., (Thuya), założona w 1345 r. Układ przestrzenny wsi - owalnica w osi płn. wsch - płd.zach. na dawnym trakcie prowadzącym z Mirowa do Nowego Dworu, z 3 dużymi gospodarstwami po zach. stronie wsi i 2 we wsch.; w płn. części kolonijna na terpach.
Krajobraz kulturowy wsi w stanie zaniku, zatarty układ przestrzenny, historyczną zabudowę stanowią obecnie gotycki kościół p.w. Św. Jakuba, ok. 5-6 drewnianych domów z XIXw., dwie zagrody holenderskie, kilka murowanych budynków z pocz. XXw.; droga do Lubieszewa i wewnątrz wsi brukowane,
z obsadą starodrzewu lipowego, przy domach zachowany starodrzew; czytelny rozłóg pól i siec kanałów melioracyjnych.

Wieś leży na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

PARAFIA
Kościół św. Jakuba jest kościołem filialnym Parafii św. Anny
w Marynowach ( Woj. Rej. Zab. Nr 1458 – kościół parafialny, cmentarz rzymskokatol. wraz z układem zieleni)

KOŚCIÓŁ
Kościół p. w. św. Jakuba wzniesiony został w drugiej połowie XIV wieku (niektóre źródła podają XIII w). Gotycka świątynia ceglana była wielokrotnie restaurowana i przebudowywana (m. in. w latach 1894 i 1901) – z tego czasu pochodzą obecne sklepienia gwiaździste . Liczne ślady przebudów widoczne szczególnie w układzie otworów okiennych. Wieża została dobudowana w 1802 roku w konstrukcji drewnianej na wcześniejszej bazie kamiennej.

AKTUALNY STAN OBIEKTU

Kościół trójnawowy z wielobocznie zamkniętym prezbiterium (Woj. Rej. Zab. Nr 250). Gotycka, ceglana świątynia z XIII wieku spośród kościołów żuławskich wyróżnia się zachodnią wieżą założoną na planie ośmioboku. Wieża, w górnej partii drewniana, zwieńczona jest stożkowym dachem, w dolnej partii nosi cechy budowli romańskiej. Wnętrza kryją murowane sklepienia gwiaździste; Mimo licznych przebudów bryła zachowała swój pierwotny, gotycki charakter. Wewnątrz zachowała się część oryginalnego wyposażenia barokowego. Obecnie trwają tu prace renowacyjne zewnątrz (pokrycie dachowe) i wewnątrz (konserwacja ambony rokokowej –pierwszy raz od jej powstania)
z pozyskanych środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. W planach renowacja ołtarza głównego. W ołtarzu głównym obraz św. Jakuba, w górnej kondygnacji wyobrażona jest Koronacja Matki Bożej. Rzeźby św. Stefana, św. Pawła, św. Wawrzyńca, św. Franciszka Ksawerego
i niezidentyfikowanych świętych przywołują dogmat o świętych obcowaniu.
Cmentarz wokół kościoła całkowicie pozbawiony nagrobków (kilka XIX wiecznych - zdewastowanych zarosłych zielenią) – jest to cmentarz menonicki.

WYPOSAŻENIE

wieża
granitowa kropielnica w zachodniej kruchcie wieżowej
barokowa sygnaturka kuta z żelaza na dachu prezbiterium
sklepienie gwiaździste
3 nawy
feretron -1750
3 ołtarze: w głównym obraz Patrona Jakuba i Koronacji NMP/ oraz północny i południowy
ambona z XVIII wieku
XVIII wieczny prospekt organowy:
pozytyw powstał w XVIII wieku. Posiada barokowy, trójwieżyczkowy prospekt ozdobiony dekoracją snycerską o motywach liści akantu, wirującą gwiazdą i ruchomymi aniołkami. Niestety, instrument jest w katastrofalnym stanie. Wszystkie metalowe piszczałki zostały wykradzione po II wojnie światowej. Zachowały się nieliczne piszczałki drewniane. Na emporze organowej znajdują się także dwa miechy klinowe z dźwigniami do kalikowania. Ciekawostką jest fakt, że miechy, niektóre piszczałki i wiatrownia są oklejone kartkami z osiemnastowiecznych książek i rękopisów. Budowniczy pozytywu jest nieznany. Pozytyw jest wbudowany w balustradę chóru. Klawiatura jest wmontowana w bok szafy organowej tak, że organista widzi ołtarz po swej prawej stronie. Manuał ma rozpiętość czterech oktaw, lecz w pierwszej oktawie brakuje dźwięków Cis i Dis.

WIZERUNKI ŚW. JAKUBA:

1/ Na malowidle centralnym ołtarza głównego

DOSTĘPNOŚĆ TURYSTYCZNA

ZWIEDZANIE:

Należy zgłaszać się do ks. Proboszcza w Marynowach , za pozwoleniem którego osoba odpowiedzialna w miejscowości Tuja otwiera kościół.

OBIEKT:

- można zwiedzać codziennie w godz. 7.00-18.00
- nieodpłatnie samodzielnie (ok. 20 min)

- można fotografować bezpłatnie

- jest dostępny dla niepełnosprawnych

INFRASTRUKTURA:

- są bezpłatne parkingi dla aut i autokarów

- nie posiada ogólnie dostępnych własnych toalet
- nie posiada miejsc noclegowych ani żywienia

PROMOCJA I INFORMACJA:

- posiada tablicę informacyjnej przed obiektem

- nie ma opracowań promocyjnych o kościele i parafii

- nie ma pamiątek

- nie posiada punktu sprzedaży materiałów promocyjnych i pamiątek

PORZĄDEK NABOŻEŃSTW:

KOŚIÓŁ FILIALNY SW. JAKUBA AP. W TUI: Niedziele i święta: 9.30 (latem); 10.30 (zimą)
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY ŚW. ANNY W MARYNOWACH:
Dni powszednie: 17.00 (latem); 16.00 (zimą)
Niedziele i Święta: 9.00, 12.00

UROCZYSTOŚCI I IMPREZY:

1/ Odpust parafialny- 25 lipca

INICJATYWY JAKUBOWE:

CIEKAWOSTKI:

Tuja- wieś na szlaku menonickim : W 1727 r. mieszkało tu 28 menonitów;
w 1820 r. w Tuji oraz wsi Tiegefelde mieszkało 431 osób ( w tym 86 menonitów)

Tuja leży na trasie „Szlaku Żuławskich Domów Podcieniowych”; na terenie miejscowości znajdują się domy podcieniowe z XIX w. zachowane w dobrym stanie:

Zagroda holenderska w typie wzdłużnym złożona z drewnianego budynku mieszkalnego, ceglanej obory oraz drewnianej stodoły
o wspólnej kalenicy dachowej usytuowana w płn. części wsi, po zach. stronie drogi, dom z ok. poł. XIXw. drewniany, częściowo przemurowany, z oszalowanym pionowo szczytem, kryty eternitem; elewacja szczytowa 2 osiowa, szczyt 1 osiowy.
Dom z zagrody holenderskiej (budynki gospodarcze rozebrane) usytuowany w zach. części wsi, po płd. stronie drogi do Lubieszewa, kalenicowo, wybudowany w 1875 r. zrębowy, z węgłami przesłoniętymi deskami imitującymi boniowanie; od płd. płytki podcień wsparty na 4 kolumnach; ścianka kolankowa i szczyt oszalowane pionowo; więźba dachowa stolcowo - platwiowa z kleszczami i zastrzałem, dach ceramiczny; dom o szerszym trakcie płd., z wielką izbą w płd. - wsch. narozniku, czarną kuchnią w tracie wielkiej izby, oraz wtórnie podzieloną sienią ( pierwotnie dwudzielną w formie litery L) z rzędem drzwi w części gospodarczej do tunelu oborowego i pomieszczeń przy ścianie zach. ściana szczytowa 3 - osiowa, szczyt dwukondygnacjowy, na 2 prostokątne okna ujęte mniejszymi, zamkniętymi trójkątnie, wyżej podwojony, zamknięty trójkątnie świetlik; elewacja płd. 7 osiowa,
z wejściem pomiędzy dwoma oknami na 4 osi osłoniętym dwuosiowym podcieniem; zachowana bogata dekoracja wyciętych końcówek oszalowania, obramień okiennych, laubzekin pomiędzy słupami podcienia i w spięciu desek wiatrowych i pazura w szczycie podcienia, dekoracyjne drzwi wejściowe.

INFORMACJA TURYSTYCZNA:

Punkt Informacji Turystycznej
w Stegnie :

Ul. Gdańska 60,

82-103 Stegna
Tel.(55) 247 86 92
czynne codziennie: